الوقت - هزاران خانواده فلسطینی همچنان در چادرهای فرسوده و اردوگاههای فاقد امکانات اولیه زندگی میکنند؛ سیلاب بخشهایی از محل اسکان آوارگان را فراگرفته، فاضلاب به محل زندگی مردم راه یافته و کمبود دارو، تجهیزات پزشکی و سرپناه مناسب، خطر شیوع بیماریها را افزایش داده است. در چنین شرایطی، طرح ۲۰ مادهای دونالد ترامپ که قرار بود به جنگ پایان دهد و زمینه بازسازی غزه را فراهم کند، در عمل نتوانسته تغییری اساسی در زندگی مردم ایجاد کند. ادامه حملات اشغالگران، محدودیت ورود کمکهای انسانی و جلوگیری از اجرای مراحل بعدی توافق، غزه را همچنان در وضعیت بحرانی نگه داشته است.
زمستان مرگبار در اردوگاههای آوارگان
گزارش دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (OCHA) تصویری تکاندهنده از وضعیت غزه ارائه میدهد. براساس این گزارش، بارندگیهای اوایل نوامبر به حدود ۴۶ هزار خانوار، معادل ۲۲۶ هزار نفر، آسیب زده و بیش از ۴۰ هزار سرپناه را تخریب یا دچار خسارت کرده است؛ بیش از ۹ هزار سرپناه نیز دیگر قابل استفاده نیستند.
همچنین دستکم ۵ هزار خانواده بدون سرپناه ماندهاند. سازمان ملل از مرگ یک نوزاد ۹ ماهه بر اثر سرمازدگی خبر داده و اعلام کرده است بارندگی و سیلاب به مراکز درمانی، سرویسهای بهداشتی و زیرساختهای حیاتی نیز آسیب رسانده است.
همزمان، خطر شیوع بیماریهای تنفسی و عفونی در غزه افزایش یافته است. سازمان جهانی بهداشت هشدار داده است ترکیب سرما، ازدحام جمعیت، تهویه نامناسب، آب آلوده و فاضلاب سرریز شده، زمینه گسترش بیماریهای تنفسی و بیماریهای منتقله از آب را فراهم میکند. به گزارش فایننشالتایمز در ۱۶ نوامبر، سازمان جهانی بهداشت از افزایش ۳۳ هزار مورد عفونت حاد تنفسی نسبت به مدت مشابه سال گذشته خبر داده است. این در حالی است که بخش بزرگی از جمعیت ۲.۱ میلیون نفری غزه همچنان آواره هستند و امکان دسترسی به سرپناه استاندارد و خدمات درمانی برای آنها محدود است.
شورای صلح هم از کارشکنی اسرائیل به ستوه آمد
شاید مهمترین نشانه شکست عملی طرح ترامپ، هشدار کمسابقه شورای صلح غزه درباره احتمال کنارهگیری از مأموریت خود باشد. خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشت گزارش شورای صلح ترامپ به شورای امنیت سازمان ملل، نسبت به فروپاشی آتشبس هشدار داده و محدودیتهای اسرائیل در ورود کمکهای انسانی و توقف ترتیبات اجرایی مرحله دوم توافق را از عوامل اصلی بحران معرفی کرده است. این شورا همچنین اعلام کرده است اسرائیل هنوز با سازوکارهای لازم برای تشکیل نیروی پلیس فلسطینی، استقرار نیروی بینالمللی تثبیتکننده و آغاز فعالیت کمیته تکنوکرات اداره غزه موافقت نکرده است.
در همین ارتباط، «جاش گرونباوم»، مشاور ارشد شورای صلح، در مصاحبه با رسانه صهیونیستی واینت هشدار داده است اگر بنیامین نتانیاهو همچنان از اجرای تعهدات خود سر باز بزند، این شورا ممکن است مسئولیت اداره غزه را به سازمان ملل واگذار کند. او با انتقاد از تعلل تلآویو گفت: «ما در دادن فرصت به اسرائیل بسیار صبور بودیم، اما اکنون ناامیدکننده است که دولت این کشور به تعهداتی که بنیامین نتانیاهو به دونالد ترامپ داده بود، عمل نمیکند.» گرونباوم همچنین با اشاره به نزدیک شدن زمستان هشدار داد: «زمستانی فاجعهبار در پیش داریم» و از اسرائیل خواست به درخواست جامعه بینالمللی برای جلوگیری از بحران انسانی پاسخ دهد. او تأکید کرد اگر رهبران اسرائیل دیگر قصد اجرای تعهدات خود را ندارند، شورای صلح میتواند «کلید اداره غزه را به سازمان ملل تحویل دهد».
طرح ترامپ؛ آتشبس بدون بازسازی
واقعیت آن است که طرح ترامپ اگرچه با وعده پایان جنگ، بازسازی غزه و ایجاد ساختار جدید حکمرانی معرفی شد، اما در عمل نتوانسته ابتداییترین نیازهای مردم این باریکه را تأمین کند. قرار بود در مرحله دوم توافق، نیروهای اسرائیلی عقبنشینی کنند، ساختار اداره فلسطینی جایگزین شود، نیروی بینالمللی مستقر شود و بازسازی آغاز شود؛ اما اختلافات سیاسی در کابینه نتانیاهو و ممانعت تلآویو از اجرای سازوکارهای توافق، این روند را متوقف کرده است. حتی براساس گزارش آسوشیتدپرس، شورای صلح به شورای امنیت هشدار داده است که آتشبس بدون دستاورد ملموس برای مردم غزه نمیتواند دوام بیاورد و غیرنظامیان بار دیگر زمستان را در چادرها و میان آوار ساختمانهای تخریبشده سپری خواهند کرد.
در چنین شرایطی، بیش از دو میلیون فلسطینی همچنان میان ویرانهها، اردوگاههای موقت و کمبود امکانات اولیه گرفتارند و حتی نهادی که قرار بود مجری طرح ترامپ باشد، اکنون از احتمال واگذاری مأموریت خود به سازمان ملل سخن میگوید. این وضعیت نشان میدهد آتشبس بدون توقف واقعی تجاوزات، رفع محاصره، ورود آزادانه کمکهای انسانی و آغاز بازسازی، نمیتواند به معنای پایان بحران باشد. اسرائیل با کارشکنی در اجرای توافق، عملاً طرحی را که ترامپ آن را دستاورد بزرگ دیپلماتیک خود معرفی میکرد، به بنبست کشانده است؛ طرحی که در نهایت نهتنها زندگی مردم غزه را به شرایط عادی بازنگردانده، بلکه آنها را در آستانه زمستانی دیگر با خطر گرسنگی، بیماری، سرما و بیخانمانی مواجه کرده است.
